Miaka 27 bila Nyerere: NHC yaendeleza dira yake kupitia Jiji la Serikali Mtumba

-Kuanzia kuwapatia Watanzania makazi bora hadi kukamilisha majengo ya serikali jijini Dodoma, Shirika la Nyumba la Taifa limepanua mchango wake katika maendeleo ya taifa.

Na Mwandishi wa Inside Tanzania

Kila jengo linaloinuka katika Jiji la Serikali la Mtumba, Dodoma, linaakisi dira ya kitaifa iliyoasisiwa na Baba wa Taifa, Mwalimu Julius Kambarage Nyerere: Tanzania ambayo maendeleo yanaboresha maisha ya watu, yanatoa makazi bora na kuimarisha taasisi za umma.

Miaka ishirini na saba baada ya kifo chake, Shirika la Nyumba la Taifa (NHC), lililoanzishwa mwaka 1962, linaendelea kuendeleza urithi huo kwa namna inayovuka mipaka ya ujenzi wa makazi. Kutoka katika dhamira yake ya awali ya kuwasaidia Watanzania kupata nyumba bora, shirika hilo limekuwa mshiriki muhimu katika miradi ya kimkakati ya kitaifa, ikiwemo ujenzi wa majengo ya serikali katika eneo la Mtumba.

Katika Jiji la Serikali, NHC linajenga majengo manane ya wizara yaliyo chini ya usimamizi wake wa ujenzi, yenye thamani ya takribani shilingi bilioni 186.83, huku pia likisimamia ujenzi wa majengo ya wizara nyingine mbili. Majengo mengi kati ya hayo manane yamekamilika, na baadhi tayari yamekabidhiwa kwa watumiaji husika.

Majengo hayo manane yanahudumia wizara zinazohusika na Ardhi, Nyumba na Maendeleo ya Makazi ya Watu; Nishati; Madini; Habari, Mawasiliano na Teknolojia ya Habari; Mifugo na Uvuvi; Viwanda na Biashara; Utamaduni, Sanaa na Michezo; pamoja na Mambo ya Ndani ya Nchi.

Kupitia kazi zake za Mtumba, NHC inaunganisha mahitaji ya wananchi ya makazi bora na miundombinu inayohitajika kwa ajili ya shughuli za serikali jijini Dodoma.

NHC na falsafa ya Nyerere kuhusu

Kwa Nyerere, maendeleo yalipaswa kuboresha maisha ya watu. Makazi yalikuwa sehemu muhimu ya maendeleo hayo: nyumba huipa familia usalama na heshima, na kutoa mazingira yanayowawezesha watoto kukua.

Lilipoanzishwa mwaka 1962, NHC liliipatia serikali taasisi ya kupanua upatikanaji wa makazi na kusaidia maendeleo ya mijini.

Kadiri mahitaji ya umma yalivyoongezeka na uchumi kubadilika, NHC nalo lilibadilika. Mageuzi ya sera na sheria yalilipa wigo mpana zaidi wa kufanya shughuli za kibiashara, kuimarisha rasilimali zake na kushirikiana na sekta binafsi, huku likiendelea kutekeleza jukumu lake katika sekta ya nyumba.

Kwa sasa, shughuli zake zinajumuisha ujenzi na uuzaji wa nyumba, upangishaji wa makazi, ujenzi wa majengo ya biashara, usimamizi wa mali, ukarabati wa majengo, huduma za ushauri wa kitaalamu na ujenzi. Hivyo, mchango wake hauishii kwenye nyumba pekee, bali pia unahusisha uwezo wa kusimamia uwekezaji na kutekeleza miradi ya miundombinu.

Mtumba dira ya makao makuu ya serikali

Uamuzi wa kuhamishia makao makuu ya serikali Dodoma ulitokana na dira ya Nyerere ya kulifanya jiji hilo kuwa kitovu cha utawala wa kitaifa na kuhimiza maendeleo yenye uwiano katika maeneo mbalimbali ya nchi.

Serikali zilizofuatana zimeendelea kutekeleza azma hiyo, jambo lililosababisha kuongezeka kwa mahitaji ya ofisi za kisasa na mazingira yanayowezesha utawala wa umma na utoaji wa huduma kwa wananchi.

NHC imechangia katika juhudi hizo kupitia ujenzi na utoaji wa huduma za kitaalamu. Wakati wa kuwasilisha bajeti ya mwaka wa fedha 2026/27, Waziri wa Ardhi, Nyumba na Maendeleo ya Makazi ya Watu, Dkt. Leonard Akwilapo, aliliambia Bunge kuwa NHC ilikuwa imekamilisha majengo manane ya ofisi za serikali katika eneo la Mtumba na kuyakabidhi kwa wateja wake.

Taarifa hiyo, iliyowasilishwa tarehe 28 Mei 2026, inaangazia mchango wa NHC katika mradi mkubwa wa kitaifa na uwezo wake wa kuratibu shughuli za ujenzi na kuzingatia viwango vinavyotakiwa katika miradi ya sekta ya umma.

Rais Samia na kuendelezwa vipaumbele vya taifa

Chini ya uongozi wa Rais wa Jamhuri ya Muungano wa Tanzania, Dkt. Samia Suluhu Hassan, miundombinu ya umma na uboreshaji wa makazi vinaendelea kuwa vipaumbele vya maendeleo ya taifa.

Katika hotuba yake Bungeni tarehe 22 Aprili 2021, Rais Samia alisisitiza kuendelea kwa maendeleo ya makao makuu ya serikali jijini Dodoma. Pia alisisitiza umuhimu wa kuboresha upatikanaji wa makazi kwa kufanya vifaa vya ujenzi viweze kumudu kununuliwa na wananchi wengi zaidi, pamoja na kupanua upatikanaji wa mikopo yenye masharti nafuu.

NHC inachangia katika vipaumbele hivyo kupitia miradi ya makazi, majengo ya biashara na miradi ya umma inayohitaji utaalamu wa ujenzi.

Mpango wa Nyumba wa Samia ni mfano wa juhudi za kuongeza upatikanaji wa makazi. Kwa mujibu wa taarifa zilizowasilishwa Bungeni na Dkt. Akwilapo, mpango huo unalenga kujenga nyumba 5,000 kwa gharama inayokadiriwa kufikia shilingi bilioni 466 za Kitanzania katika maeneo mbalimbali.

Kufikia tarehe 15 Mei 2026, nyumba 68 zilikuwa zimekamilika katika eneo la Iyumbu, Dodoma, na kufanya jumla ya nyumba zilizokamilika katika maeneo yaliyotajwa na wizara kufikia 628.

Mafanikio ya mpango huo yatategemea uwezo wa wananchi kumudu gharama za nyumba, ubora wa ujenzi na upatikanaji wa huduma muhimu za kijamii na kiuchumi.

Hamad Abdallah: NHC kama mshirika wa maendeleo

Chini ya Mkurugenzi Mkuu Hamad Abdallah, jukumu la NHC katika miradi ya umma linahusisha kuratibu rasilimali, kusimamia wakandarasi, kuhakikisha ubora na kutimiza mahitaji ya wateja.

Majengo manane ya serikali katika eneo la Mtumba ni mfano mmoja wa utekelezaji wa jukumu hilo. NHC pia imeshiriki katika miradi mingine ya umma, ikiwemo jengo la soko la madini ya Tanzanite lililopo Mirerani, Mkoa wa Manyara, pamoja na miradi inayohusisha taasisi mbalimbali.

Kwa mujibu wa taarifa zilizowasilishwa Bungeni na wizara, ujenzi wa soko la Tanzanite ulikuwa umekamilika, huku ujenzi wa majengo ya Mamlaka ya Mawasiliano Tanzania (TCRA) jijini Dodoma na Zanzibar ukiendelea.

Miradi hiyo inaonesha nafasi ya NHC katika sekta za makazi, biashara, mawasiliano na utawala wa serikali. Hata hivyo, mafanikio yake yanapaswa pia kupimwa kwa kuzingatia ubora wa kazi, matumizi yenye uwajibikaji ya fedha, kukamilika kwa miradi kwa wakati na manufaa yake ya muda mrefu.

Nehemia Mchechu na NHC katika Uwekezaji

Nafasi ya awali ya Msajili wa Hazina, Nehemia Mchechu, kama Mkurugenzi Mkuu wa NHC inatoa muktadha wa mabadiliko ya shirika hilo na kupanuka kwa shughuli zake hadi katika uwekezaji na miradi mikubwa ya umma.

Mabadiliko ya aina hiyo yanahitaji uimara wa kifedha, mifumo madhubuti ya usimamizi, mipango ya uwekezaji na njia zilizo wazi za kupima matokeo ya miradi.

Takwimu zilizomo katika taarifa za NHC zinaonesha kuwa thamani ya mali za shirika hilo ilizidi shilingi trilioni tano za Kitanzania, huku mikataba 21 ya ubia kati ya sekta ya umma na sekta binafsi yenye thamani ya shilingi bilioni 179 ikiwa imesainiwa katika kipindi kilichotajwa.

Takwimu hizo zinaonesha umuhimu wa kuvutia uwekezaji, lakini thamani ya mali si sawa na faida halisi. Tathmini ya utendaji wa kifedha lazima iambatane na uwajibikaji na manufaa yanayoonekana kwa umma.

Wigo mpana wa majukumu ya shirika hilo pia unaongeza wajibu wa kusawazisha uendelevu wa kibiashara na dhamira yake ya kutoa huduma kwa umma.

Mahitaji ya nyumba, ukuaji wa miji na uhitaji wa majengo ya serikali yanayoaminika vinahitaji mipango makini, taratibu za manunuzi zilizo wazi na usimamizi madhubuti wa miradi.

Ushirikiano na sekta binafsi unaweza kusaidia kupata mitaji na utaalamu, lakini thamani yake ya kweli itategemea utekelezaji wa miradi kwa ufanisi na uwezo wake wa kuleta manufaa ya kudumu kwa wakazi, taasisi na uchumi kwa ujumla, ikiwemo kwa vizazi vijavyo.

Zaidi ya majengo

Shughuli za ujenzi huongeza mahitaji ya vifaa vya ujenzi, usafirishaji, huduma za kitaalamu na nguvu kazi. Hali hii hutoa fursa kwa wafanyabiashara na wafanyakazi, huku ikiweza kuchochea shughuli za kiuchumi katika maeneo yanayozunguka miradi hiyo.

Kwa Dodoma, maendeleo ya Mtumba yanaweza kuvutia uwekezaji na kuongeza mahitaji ya huduma mbalimbali sambamba na miundombinu ya serikali, makazi na majengo ya biashara.

Hata hivyo, ujenzi pekee hauwezi kuhakikisha ukuaji endelevu wa miji. Barabara, maji, umeme, usafiri, huduma za afya, elimu na mipango bora ya uhifadhi wa mazingira ni muhimu pia.

Dira ya Nyerere inavyoendelea

Zaidi ya miongo sita tangu kuanzishwa kwake, NHC limepanua shughuli zake kutoka katika maendeleo ya makazi hadi kwenye miradi inayojumuisha ujenzi wa majengo manane ya serikali katika eneo la Mtumba.

Hatimaye, urithi wa shirika hilo hautapimwa kwa idadi ya majengo au thamani ya mali zake pekee, bali pia kwa uwezo wake wa kuwapatia wananchi nyumba bora kwa gharama wanazoweza kumudu na kutekeleza miradi ya umma kwa ubora na uwajibikaji.

Mtumba ni zaidi ya mkusanyiko wa majengo ya ofisi. Ni mfano wa jinsi taasisi iliyoanzishwa kusaidia upatikanaji wa makazi ilivyopanua nafasi yake katika maendeleo ya taifa, kwa kuunganisha mahitaji ya wananchi ya nyumba bora na taasisi zinazolihudumia taifa.